Wat het nieuws van vandaag ons vertelt over verzuim, en waarom meten alleen niet helpt
Verzuim terugdringen lukt niet door nog een onderzoek te starten. Het lukt door de uitkomsten van onderzoek dat je al hebt te vertalen naar concreet gedrag dat mensen morgen al kunnen oefenen. Dat is het verschil tussen een team dat weer een rapport leest en een team dat daadwerkelijk verandert.
- Ziekteverzuim staat op het hoogste niveau in decennia, met de zorgsector als koploper
- Psychisch verzuim bij werknemers onder de 45 jaar groeit al vijf jaar sterk
- Onderzoeken laten zien wat er speelt, maar veranderen zelf niets aan gedrag
- Verzuim terugdringen lukt pas als inzichten vertaald worden naar gedrag dat mensen echt oefenen
Wat is verzuim terugdringen?
Verzuim terugdringen betekent dat je niet alleen ziekmeldingen registreert, maar de onderliggende oorzaken aanpakt: hoge werkdruk, onduidelijke verwachtingen of gebrek aan waardering. Dat vraagt meer dan meten alleen. Het vraagt dat je de uitkomsten van onderzoek vertaalt naar gedrag dat mensen dagelijks toepassen.
Waarom stijgt verzuim ondanks alle onderzoeken?
Verzuim stijgt niet doordat organisaties te weinig meten. Het stijgt omdat metingen zelden leiden tot verandering in gedrag.
Uit cijfers van het CBS (4 juni 2026) blijkt dat het ziekteverzuim in het eerste kwartaal van 2026 op 5,8 procent lag, gelijk aan een jaar eerder, maar hoger dan het langjarig gemiddelde van 5,0 procent sinds 1996. In de zorgsector loopt dat percentage op tot 8,2 procent, met verpleging, verzorging en thuiszorg als koploper op bijna 10 procent.
Vooral onder werknemers jonger dan 45 jaar loopt het psychisch verzuim snel op. Arbo Unie meldde deze week via nu.nl (25 juni 2026) dat het aandeel psychisch verzuim binnen deze groep in vijf jaar tijd steeg van 51 naar 60 procent, met een toename van 43 procent in stressgerelateerde verzuimdagen. Ongeveer 1 op de 4 verzuimdagen komt inmiddels door stressklachten (bron: ggznieuws.nl over het Arbo Unie-onderzoek).
Die cijfers zijn geen verrassing voor wie in teams werkt. De urgentie is overduidelijk. Het probleem is dat urgentie zelden vanzelf tot verandering leidt.
Waarom blijft het bij inzicht in plaats van verandering?
Het blijft bij inzicht omdat een onderzoek vertelt wat er speelt, niet hoe je het oplost.
Medewerkerstevredenheidsonderzoeken, betrokkenheidsonderzoeken, werkgelukmetingen en eNPS-metingen zijn er in overvloed, en dat is een mooie ontwikkeling. Meten geeft namelijk inzicht. Maar veel organisaties staren zich blind op de cijfers zonder ze te vertalen naar gedrag. Zodra er na een onderzoek niets verandert, is de reflex vaak om een nieuw onderzoek te starten. Terwijl je van nog een rapport geen stap verder komt.
Hoe vertaal je onderzoek naar gedrag?
Je vertaalt onderzoek naar gedrag door iedere uitkomst concreet te maken, te oefenen en te herhalen tot het een gewoonte wordt. Dat werkt in vier stappen:
- Benoem het gewenste gedrag. Vraag door tot je weet wat iemand morgen anders doet, niet alleen welk thema er speelt.
- Oefen het in de praktijk. Laat mensen het gedrag daadwerkelijk uitproberen, in een training of gewoon op de werkvloer.
- Bevraag elkaar erop. Maak het normaal om elkaar aan te spreken op het gedrag dat je hebt afgesproken.
- Herhaal tot het went. Verandering die blijft plakken ontstaat pas na een paar maanden oefenen, niet na één sessie.
Dat is exact de aanpak die we hanteren in het traject Kernwaarden naar cultuur: niet praten over goede intenties, maar ze vertalen naar zichtbaar gedrag.
Wat ik als trainer tegenkom
Onlangs begeleidde ik een team dat al meerdere onderzoeken had gedaan. Een schat aan informatie, en het was helder waar de aandachtspunten zaten: meer waardering, elkaar durven aanspreken, betere feedback geven en een fijnere samenwerking. Toen ik vroeg hoe waardering er volgens hen uit moest zien en wat het zou moeten doen, kon niemand die vraag beantwoorden.
De intentie was er wel. Alleen kon niemand het gedrag benoemen. En gedrag dat je niet kunt benoemen, kun je ook niet oefenen. We gingen aan de slag met creatieve werkvormen, met oefenen en met elkaar bevragen. Samen vertaalden we iedere intentie naar concreet gedrag, naar iets wat je de volgende dag al kunt doen.
Na een maand of drie begonnen ze het zelf te zien en te voelen. Ze konden benoemen wat er anders ging in het team en welk gedrag daarachter zat. Dat is precies het moment waarop verandering blijft plakken.
Veelgestelde vragen over verzuim terugdringen
Helpt een medewerkerstevredenheidsonderzoek om verzuim terug te dringen?
Een onderzoek helpt je te zien waar de knelpunten zitten, maar dringt verzuim niet vanzelf terug. Pas als je de uitkomsten vertaalt naar concreet gedrag dat mensen dagelijks toepassen, zie je verzuim structureel dalen. Zonder die vertaalslag blijft het bij een rapport met goede intenties.
Hoe lang duurt het voordat je resultaat ziet van verzuim terugdringen?
In de praktijk zie ik dat teams na ongeveer drie maanden oefenen het verschil zelf beginnen te voelen en te benoemen. Verandering die blijft plakken ontstaat niet na één sessie, maar door gedrag herhaald te oefenen tot het een gewoonte wordt binnen het team.
Waarom stijgt verzuim onder jongere werknemers zo snel?
Jongere werknemers vallen relatief vaker uit door loopbaanonzekerheid, hoge werkdruk of ongewenst gedrag, terwijl bij oudere werknemers spanningen in samenwerking of organisatieveranderingen vaker een rol spelen. Beide vragen om een aanpak die aansluit bij die levensfase, niet om een standaardoplossing.
Wat is het verschil tussen meten en verzuim daadwerkelijk terugdringen?
Meten laat zien wat er vandaag speelt in je team. Verzuim terugdringen gaat over morgen: het gedrag dat mensen structureel anders doen. Zonder die vertaalslag blijft ieder onderzoek een foto van het probleem, in plaats van een aanpak die het daadwerkelijk oplost.
Klaar om verder te komen dan het rapport?
Wil je echt verder komen dan het rapport? Dan helpen we je graag met het traject Kernwaarden naar cultuur, passend bij het vraagstuk dat in jouw organisatie leeft.
Wil je eerst proeven hoe we werken? Tijdens een inspiratiesessie op een teamdag ervaar je onze werkvormen in het klein. Neem contact op of plan een vrijblijvend gesprek.
Bron: CBS, Ziekteverzuim in eerste kwartaal hoger dan gemiddeld in afgelopen 30 jaar (4 juni 2026)
Bron: Arbo Unie, via nu.nl (25 juni 2026), gerapporteerd op ggznieuws.nl
